Heroes of Might and Magic – recenzja książki Neala Hallforda

Trzydzieści lat bohaterów, decyzji i problemów. Recenzja książki „Heroes of Might and Magic: 30 lat legendarnej serii”

Egzemplarz recenzencki otrzymałam bezpłatnie od wydawnictwa Gamebook. Wydawnictwo nie miało wpływu na treść ani ocenę publikacji.

Nie należę do osób, które swoją przygodę z serią Heroes of Might and Magic zakończyły na kultowej „trójce”. Oczywiście to właśnie przy niej spędziłam najwięcej czasu, ale bardzo dobrze wspominam również piątą odsłonę. Pomimo różnych opinii na jej temat, mnie potrafiła wciągnąć na wiele godzin. Próbowałam także swoich sił w Heroes VI, chociaż ta część podobała mi się już zdecydowanie mniej. Gdy więc wydawnictwo Gamebook zapowiedziało książkę podsumowującą trzydzieści lat historii marki, liczyłam nie tylko na kolejną nostalgiczną podróż. Chciałam przede wszystkim dowiedzieć się, jak powstawała seria, kto za nią stał i dlaczego z czasem skręciła w kierunku, którego nie wszyscy fani potrafili zaakceptować.

Heroes of Might and Magic: 30 lat legendarnej serii  spełniło te oczekiwania. Co więcej, okazało się znacznie bardziej aktualną publikacją niż początkowo zakładałam.

Historię opowiada ktoś, kto naprawdę ją zna

Autorem książki jest Neal Hallford, a więc osoba, której związku z opisywanym tematem nie trzeba budować za pomocą sentymentalnych deklaracji. Hallford pracował w New World Computing jeszcze przy Might & Magic III: Isles of Terra. Znał ludzi stojących za późniejszą serią Heroes of Might and Magic i pamięta atmosferę studia z czasów, gdy kształtowały się fundamenty całej marki.

Ma to ogromne znaczenie dla sposobu, w jaki książka została napisana. Nie jest to historia opowiedziana wyłącznie z perspektywy zewnętrznego obserwatora, który po latach zebrał dostępne informacje. Hallford znał część bohaterów tej opowieści osobiście, a przy tym sięgnął do wypowiedzi i wspomnień kolejnych osób pracujących nad poszczególnymi odsłonami. Dzięki temu zamiast suchej kroniki otrzymujemy opowieść o konkretnych ludziach, ich pomysłach, ambicjach, relacjach oraz problemach.

Autor nie ukrywa przy tym, że nie jest całkowicie bezstronny. Trudno byłoby tego od niego wymagać, skoro opisuje również swoich dawnych współpracowników i przyjaciół. Nie oznacza to jednak, że książka zamienia się w bezkrytyczny hołd składany twórcom. Obok sukcesów pojawiają się nieudane decyzje, zmęczenie pracowników, trudności produkcyjne oraz biznesowe realia, które coraz mocniej wpływały na przyszłość serii.

Dlaczego „trójka” stała się kultowa?

Najbardziej zainteresowały mnie początki całej historii. Książka nie startuje w momencie premiery pierwszego Heroes of Might and Magic, ale sięga wcześniej – do źródeł uniwersum Might and Magic oraz pomysłów, z których z czasem wyrosła znana nam seria strategiczna. Pozwala to lepiej zrozumieć, że jej sukces nie pojawił się nagle i nie był dziełem przypadku.

Szczególnie ciekawe są fragmenty poświęcone projektowaniu pierwszych trzech części. Do tej pory można było po prostu powiedzieć, że Heroes III ma świetnie zaprojektowaną rozgrywkę i dlatego po tylu latach nadal przyciąga graczy. Hallford pokazuje jednak, co właściwie się za tym stwierdzeniem kryje. Opowiada o zależnościach między jednostkami, statystykach, równowadze poszczególnych elementów i matematycznych podstawach całego systemu.

Dzięki temu łatwiej zrozumieć nie tylko fenomen trzeciej odsłony, lecz także to, dlaczego gra wciąż żyje i dlaczego nadal organizowane są związane z nią turnieje. Nostalgia oczywiście ma znaczenie, ale sama nie wystarczyłaby, aby utrzymać zainteresowanie przez tyle lat. Za kultowym statusem pierwszych części stoi przemyślany projekt, w którym kolejne mechanizmy nie zostały połączone przypadkowo.

Książka dobrze pokazuje również, jak ważna była atmosfera panująca w New World Computing. Poznajemy osoby odpowiedzialne za różne fragmenty gry, ich sposób pracy, pomysły oraz decyzje podejmowane niekiedy w bardzo konkretnych okolicznościach. Seria przestaje być anonimowym produktem studia, a zaczyna jawić się jako efekt pracy grupy ludzi, którzy często wkładali w nią znacznie więcej niż tylko czas spędzony w biurze.

Od New World Computing do Ubisoftu

Publikacja nie zatrzymuje się jednak na złotych latach marki. Hallford prowadzi czytelnika przez historię wszystkich głównych odsłon, wspomina również o mniej oczywistych projektach, w tym grach przeglądarkowych, a następnie opisuje dalsze losy serii już pod skrzydłami Ubisoftu.

To właśnie ta część była dla mnie szczególnie istotna. Chciałam zrozumieć, dlaczego marka zaczęła zmierzać w określonym kierunku i co stało za decyzjami, które nie zawsze spotykały się z entuzjazmem fanów. Niestety część moich podejrzeń znalazła potwierdzenie. Wraz z rozwojem serii coraz większą rolę zaczęły odgrywać pieniądze, terminy i biznesowe kalkulacje. Nie oznacza to oczywiście, że późniejsze gry powstawały bez zaangażowania twórców. Książka pokazuje jednak wyraźnie, jak pomysły zespołów zderzały się z oczekiwaniami właścicieli marki oraz ograniczeniami produkcyjnymi.

To pozwala spojrzeć inaczej również na mniej udane odsłony. Łatwo ocenić gotową grę i wskazać, co w niej nie działało. Znacznie trudniej dostrzec cały proces stojący za jej powstaniem: zmiany zespołów, ograniczony budżet, presję terminów czy konieczność podejmowania decyzji, które nie zawsze należały do samych projektantów.

Co ważne, historia została doprowadzona aż do zapowiedzianego Heroes of Might and Magic: Olden Era. Nie spodziewałam się, że książka obejmie również najnowszy etap życia marki, dlatego pozytywnie zaskoczyła mnie jej aktualność. Nie jest to wyłącznie podsumowanie zamkniętej przeszłości, ale publikacja wydana w momencie, gdy seria ponownie próbuje znaleźć dla siebie miejsce.

Dużo wiedzy, ale bez encyklopedycznego tonu

Przy tak szerokim temacie łatwo było stworzyć książkę ciężką, przeładowaną nazwiskami, datami i technicznymi szczegółami. Neal Hallford znalazł jednak odpowiednie proporcje. W tekście pojawiają się specjalistyczne pojęcia oraz bardziej złożone zagadnienia związane z projektowaniem gier, ale są wyjaśniane w kontekście i nie wymagają od czytelnika wiedzy z zakresu produkcji.

Książkę czyta się lekko i zaskakująco szybko. Praktycznie przez cały czas otrzymywałam nowe informacje, a mimo to nie czułam się nimi przytłoczona. Nie potrafię też wskazać rozdziału, przy którym wyraźnie traciłabym zainteresowanie. Najbardziej odpowiadała mi pierwsza część opowieści, poświęcona początkom serii i New World Computing, ale późniejsze etapy również okazały się potrzebne, aby zobaczyć pełny obraz jej rozwoju.

Na 192 stronach autor przeprowadza nas przez trzy dekady historii, nie ograniczając się do wymienienia kolejnych premier. Interesują go ludzie, proces produkcji, mechanika, społeczność fanów i otoczenie biznesowe. Dzięki temu książka mówi nie tylko o samej serii, lecz również o zmianach, które przez lata zachodziły w branży gier.

Album, który naprawdę jest książką

Gamebook po raz kolejny utrzymuje bardzo wysoki poziom polskiego wydania. Twarda oprawa, duży format, gruby papier, świetny druk i obszerne ilustracje sprawiają, że publikacja na pierwszy rzut oka przypomina bogato przygotowany album. Nie jest to jednak artbook z krótkimi podpisami pełniącymi jedynie funkcję dodatku do grafik.

Tutaj to tekst pozostaje najważniejszy. Ilustracje, zrzuty ekranu, grafiki koncepcyjne i materiały produkcyjne uzupełniają opowieść, ale jej nie zastępują. Można zatrzymać się przy nich na dłużej, jednak równie dobrze da się przeczytać książkę od początku do końca jak rozbudowany reportaż o powstawaniu serii. To wydanie premium nie tylko z wyglądu, lecz także pod względem zawartości.

Nie znalazłam również błędów, które przeszkadzałyby mi podczas lektury. Być może coś mi umknęło, ale pod względem redakcyjnym i technicznym polskie wydanie nie dało mi powodów do narzekań.

Czy naprawdę nie ma się do czego przyczepić?

Zwykle w recenzowanej książce można znaleźć rozdział, który wydaje się zbyt powierzchowny, fragment zaburzający tempo albo temat potraktowany po macoszemu. Tym razem trudno mi wskazać podobny problem. Mogłabym na siłę szukać niedociągnięć, aby recenzja wydawała się bardziej „wyważona”, tylko właściwie po co?

Heroes of Might and Magic: 30 lat legendarnej serii dostarczyło mi dokładnie tego, czego oczekiwałam: historii twórców, kulis produkcji, informacji o mechanikach, problemach studiów i decyzjach biznesowych, które wpływały na kolejne części. Jednocześnie otrzymałam coś więcej – lepsze zrozumienie tego, dlaczego pierwsze trzy odsłony stały się tak ważne i czemu Heroes III do dzisiaj nie pozwala o sobie zapomnieć.

To publikacja skierowana przede wszystkim do fanów serii, którzy chcą wyjść poza wspominanie nieprzespanych nocy i jeszcze jednej tury przed wyłączeniem komputera. Powinny jednak odnaleźć się w niej również osoby zainteresowane historią gier oraz procesem powstawania jednej z najważniejszych serii strategii turowych. Znajomość każdej części nie jest konieczna, chociaż własne wspomnienia z nimi związane z pewnością dodają lekturze kolejnej warstwy.

Dla mnie była to bardzo ciekawa podróż przez trzydzieści lat sukcesów, eksperymentów, potknięć i decyzji, które nie zawsze podejmowano z myślą o graczach. Książka spełniła moje oczekiwania i pozostawiła mnie bez większych zastrzeżeń. A że rzadko zdarza mi się nie mieć do czego przyczepić, chyba jest to jedna z najlepszych rekomendacji, jakie mogę jej wystawić.

Joanna Krupa

@Terhena.momo

Redaktor

Entuzjastka Japonii, z którą związana jest zarówno zawodowo i hobbystycznie. W wolnych chwilach rozkręca własny stream, broniąc komputera przed swoją kotką. Pasjonatka języków obcych. Gdy nie siedzi przy komputerze układa zestawy lego albo podróżuje.

Obserwuj TikTok